Ενίσχυση μνήμης: Τροφές, βότανα και βιταμίνες που βοηθούν

Οι φυσικοί τρόποι βελτίωσης της μνήμης και της συγκέντρωσης

Τελευταία ενημέρωση: 27/5/2017

Γυναίκα που κρατάει φέτα απο πορτοκάλι
Τα πορτοκάλια είναι πλούσια σε βιταμίνη C, η οποία ενισχύει τη μνήμη

Βότανα

Δεντρολίβανο

Το δεντρολίβανο ενισχύει τη συγκέντρωση και τη μνήμη. Μπορεί να καταναλωθεί σαν αφέψημα, έγχυμα ή στα πλαίσια της αρωματοθεραπείας.

Σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου Northumbria της Βρετανίας, το άρωμα απο αιθέριο έλαιο δενδρολίβανου μπορεί να βελτιώσει έως και κατά 75% τη μακροπρόθεσμη μνήμη σε ενήλικες. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε οτι το αιθέριο έλαιο μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά τους να ανακαλούν στη μνήμη τους γεγονότα, καθώς και να θυμούνται εγκαίρως τις εργασίες που πρέπει να διεκπεραιώσουν στο μέλλον. Προηγούμενες έρευνες κατέδειξαν οτι το δεντρολίβανο ενισχύει τη μνήμη και την εγρήγορση.

Για αρωματοθεραπεία, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε 4-5 σταγόνες αιθέριου ελαίου σε μια συσκευή διάχυσης. Μπορείτε αν θέλετε και να προσθέσετε τρεις σταγόνες αιθέριο έλαιο Δεντρολίβανου και τρεις σταγόνες αιθέριο έλαιο Βασιλικού σε μια συσκευή διάχυσης.

Μελισσόχορτο

Το μελισσόχορτο τονώνει τον εγκέφαλο και ενισχύει τη μνήμη.

Σύμφωνα με σχετικές έρευνες του Πανεπιστημίου Northumbria της Βρετανίας, το βότανο αυτό ενισχύει τη μνήμη και καταπραΰνει το νευρικό σύστημα. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα που διενεργήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο του Newcastle της Βρετανίας, τα αποξηραμένα φύλλα μελισσόχορτου μπορούν να ωφελήσουν ακόμα και ασθενείς της νόσου Αλτσχάιμερ.

Βιταμίνες και Μεταλλικά στοιχεία

Βιταμίνες B

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία των νεύρων. Η ανεπαρκής πρόσληψή τους έχει συνδεθεί με προβλήματα συγκέντρωσης και περιορισμένη μνήμη, άγχος και εκνευρισμό, καθώς και συναισθηματικές διακυμάνσεις.

Βιταμίνη B5

Η βιταμίνη Β5 είναι απαραίτητη για την σύνθεση της ακετυλοχολίνης. Ο νευροδιαβιβαστής αυτός συνδέεται άμεσα με τη μνήμη και τη συγκέντρωση.

Βιταμίνη B9

Η βιταμίνη Β9 (Φυλλικό οξύ ή Φολικό οξύ) αυξάνει την εγκεφαλική αιμάτωση και επηρεάζει σημαντικά τόσο τη μνήμη όσο και την ψυχική διάθεση. Έχει αποδειχτεί οτι η ανεπάρκεια φολικού οξέος, συνδέεται μεταξύ άλλων με προβλήματα μνήμης, άγχος και με ψυχικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη.

Βίταμίνη B12

Η βιταμίνη Β12 είναι αναγκαία για την ανάπτυξη και διατήρηση ενός υγιούς νευρικού συστήματος. Η βιταμίνη αυτή συμμετέχει στον σχηματισμό του περιβλήματος της μυελίνης γύρω από τα νευρικά κύτταρα, η οποία είναι απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία των νεύρων.

Σύμφωνα με σχετική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Clinical Nutrition, οι ηλικιωμένοι που διαθέτουν υψηλά επίπεδα Φολικού Οξέος και βιταμίνης Β12 στο αίμα, έχουν καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά στη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μνήμη. Οι συμμετέχοντες είχαν ακολουθήσει λήψη συμπληρωμάτων φυλλικού οξέος και βιταμίνης Β12 για διάστημα δύο χρόνων.

Βιταμίνες C και E

Οι βιταμίνες C και E ενισχύουν τη μνήμη. Οι βιταμίνες αυτές έχουν αντιοξειδωτική δράση, με αποτέλεσμα να καταστρέφουν τις ελεύθερες ρίζες οι οποίες και επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία των νευρώνων του εγκεφάλου.

Ψευδάργυρος

Ο ψευδάργυρος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τη λειτουργία της μνήμης.

Το μεταλλικό αυτό στοιχείο διαδραματίζει βασικό ρόλο στην επικοινωνία μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου, και συγκεκριμένα στην περιοχή του ιπποκάμπου η οποία και σχετίζεται με τη μνήμη και τη μάθηση. Στο συμπέρασμα αυτό οδήγησε σχετική έρευνα του Duke University της Αμερικής, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuron.

Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά διάφορες διανοητικές λειτουργίες, όπως η μνήμη και η ικανότητα συγκέντρωσης.

Στην παραπάνω διαπίστωση οδηγήθηκαν ερευνητές του Πανεπιστημίου της Pennsylvania της Αμερικής, συμπληρώνοντας οτι οι διανοητικές λειτουργίες επηρεάζονται ακόμα και σε περιπτώσεις έλλειψης σιδήρου οι οποίες είναι ηπιότερες απο την αναιμία. Πρόσθεσαν όμως οτι τα συμπληρώματα σιδήρου είναι μια επαρκής λύση για τέτοιες περιπτώσεις.

Διατροφή

Καρύδια

Η κατανάλωση καρυδιών μπορεί να ενισχύει τη μνήμη αλλά και να βελτιώσει άλλες διανοητικές λειτουργίες όπως η ικανότητα συγκέντρωσης αλλά και η ταχύτητα με την οποία ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τις πληροφορίες. Στο παραπάνω συμπέρασμα οδήγησε σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια της Αμερικής, στην οποία συμμετείχαν άτομα ηλικίας 20 έως 90 χρόνων, τα οποία και οφελήθηκαν σημαντικά απο την καθημερινή κατανάλωσή τους.

Τα καρύδια έχουν ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες, πλήθος βιταμινών και μετάλλων (όπως βιταμίνες του συμπλέγματος Β, βιταμίνη Ε, ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο και ψευδάργυρο) και φυτικές ίνες. Επιπλέον, περιέχουν ω3 λιπαρά οξέα.

Πολυφαινόλες

Η κατανάλωση τροφών που περιέχουν πολυφαινόλες, ενισχύει σημαντικά τη μνήμη.

Οι πολυφαινόλες είναι θρεπτικές ουσίες με ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Οι ουσίες αυτές τονώνουν τον οργανισμό και ενισχύουν τη μνήμη, καθώς διαστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία με αποτέλεσμα να διεγείρεται η παροχή αίματος στον εγκέφαλο.

Σέλινο

Το σέλινο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση της απώλειας μνήμης που παρουσιάζεται σε μεγαλύτερες ηλικίες, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Ιλινόις στην Αμερική.

Το φυτό αυτό έχει υψηλή περιεκτικότητα σε λουτεολίνη (ωχρολίνη), μια φυτική ουσία που μειώνει τις φλεγμονές της προχωρημένης ηλικίας στον εγκέφαλο οι οποίες και οδηγούν σε προβλήματα μνήμης. Το σέλινο περιέχει επίσης ασβέστιο, σίδηρο, φώσφορο και τις βιταμίνες B1, B2, C, και Κ.

Άλλη πηγή λουτεολίνης, αποτελεί η πιπεριά.

Οι δίαιτες που περιλαμβάνουν χαμηλή κατανάλωση υδατανθράκων (τύπου Atkins) περιορίζουν σημαντικά τις επιδόσεις σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τη μνήμη, όπως διαπίστωσαν ερευνητές απο το Πανεπιστήμιο Tufts των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αξίζει να σημειωθεί οτι δίαιτες οι οποίες δεν παρέχουν στον οργανισμό την απαιτούμενη ενέργεια για την κάλυψη των βασικών του αναγκών και, κυρίως, δίαιτες με χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων, οδηγούν σε απώλεια μυϊκής μάζας και νερού και όχι λίπους.

Μούρα

Η συμπληρωματική λήψη μούρων ενισχύει τη μνήμη σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Cincinnati στην Αμερική. Διαπιστώθηκε οτι η καθημερινή κατανάλωση χυμού απο μούρα βελτίωσε τη μνήμη των συμμετεχόντων, οι οποίοι και αντιμετώπιζαν προβλήματα μνήμης που σχετίζονται με την προχωρημένη ηλικία.

Τα μούρα έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση. Περιέχουν επίσης τις ανθοκυανίνες, οι οποίες ανήκουν στην κατηγορία των φλαβονοειδών και δρουν στο κέντρο του εγκεφάλου που συνδέεται με τη μνήμη και τη μάθηση.

Χολίνη

Οι τροφές που περιέχουν το συστατικό της χολίνης, μπορούν να προστατέψουν τον εγκέφαλο απο τη γήρανση.

Η επαρκής πρόσληψη χολίνης μέσω της διατροφής, βελτιώνει τις επιδόσεις των ατόμων σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τη μνήμη. Επιπλέον, περιορίζει τις πιθανότητες εμφάνισης αλλαγών που συνδέονται με την άνοια στον εγκέφαλο. Τα παραπάνω διαπιστώθηκαν μετά απο σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου της Βοστόνης, η οποία και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Clinical Nutrition.

Η χολίνη αυξάνει τη συγκέντρωση της ακετυλοχολίνης στον εγκέφαλο, μιας χημικής ουσίας η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε διάφορες νοητικές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων και αυτή της μνήμης. Αξίζει να σημειωθεί οτι σε ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ παρατηρούνται χαμηλά επίπεδα ακετυλοχολίνης.

Η χολίνη είναι θρεπτικό συστατικό, το οποίο συνεργάζεται με τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β. H ουσία αυτή μπορεί να σχηματιστεί στο σώμα και, συγκεκριμένα, στο συκώτι. Είναι όμως δυνατό και το να προσληφθεί μέσω της διατροφής. Περιέχεται σε τροφές όπως τα αυγά, το κοτόπουλο, το συκώτι, τα όσπρια (ρεβύθια, φακές, φασόλια), τα λαχανικά (όπως κουνουπίδι, μπρόκολο, σπανάκι), τα ψάρια, τα καρύδια, η μαγιά μπύρας κ.α.

Λυκοπένιο

Οι τροφές που περιέχουν την αντιοξειδωτική ουσία του λυκοπενίου, συμβάλλουν στην προστασία της μνήμης.

Έχει αποδειχθεί οτι το λυκοπένιο μπορεί να συμβάλλει στην προστασία απο το Αλτσχάιμερ ή άλλες μορφές άνοιας.

Καφεΐνη

Η καφεΐνη έχει θετική επίδραση στη μνήμη.

Ερευνητές του Johns Hopkins University της Αμερικής, υποστήριξαν οτι η κατανάλωση πηγών καφεΐνης ενισχύει τη μακροπρόθεσμη μνήμη, ακόμα και για 24 ώρες μετά την πρόσληψή της. Αξίζει όμως να σημειωθεί οτι τα οφέλη αυτά της καφεΐνης σημειώνονταν μόνο όταν λαμβανόταν μετά απο την έκθεση των συμμετεχόντων στα αντικείμενα που έπρεπε να διατηρήσουν στη μνήμη τους. Επιπλέον, οι ερευνητές υποστήριξαν οτι απαιτούνται 200mg καφεΐνης την ημέρα, για να υπάρξουν αυτά τα αποτελέσματα.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Neuroscience.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας άλλης έρευνας σχετικά με την επίδραση της καφεΐνης στη μνήμη, η καθημερινή κατανάλωση πηγών καφεΐνης διασφαλίζει τη διατήρηση των επιδόσεων της μνήμης σε όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Στην έρευνα αυτή, η οποία διενεργήθηκε απο το Πανεπιστήμιο της Arizona στην Αμερική, συμμετείχαν ενήλικες άνω των 65 χρόνων. Παρατηρήθηκε οτι όσοι απο αυτούς είχαν πιει καφέ χωρίς καφεΐνη, παρουσίαζαν μείωση της απόδοσης της μνήμης κατά τις απογευματινές ώρες. Αντίθετα, οι συμμετέχοντες που είχαν πιει καφέ με καφεΐνη, διατήρησαν σταθερή τη λειτουργία της μνήμης καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Η καφείνη περιέχεται στον καφέ, το τσάι, το κακάο και τη σοκολάτα, καθώς και τα αναψυκτικά τύπου Cola.

Υδατάνθρακες

Οι υδατάνθρακες τροφοδοτούν με ενέργεια τον εγκέφαλο.

Η πρόσληψη ενέργειας απο υδατάνθρακες, πρωτεΐνες ή ακόμα και λίπος μπορεί να ενισχύσει τη μνήμη, σύμφωνα με σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου του Τορόντο στον Καναδά. Με τον τρόπο αυτό, ο οργανισμός εφοδιάζεται με γλυκόζη η οποία και αποτελεί μια εξαιρετική πηγή ενέργειας για τον εγκέφαλο, αλλά και με μια λιγότερο αποτελεσματική αλλά επίσης σημαντική πηγή ενέργειας για τον εγκέφαλο, το γλυκογόνο.

Τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα αυξάνουν και οι τροφές που περιέχουν σάκχαρα, όπως τα γλυκά. Θα είναι όμως καλό να προτιμάται το μέλι αντί της λευκής ζάχαρης, η οποία και είναι επιβλαβής για την υγεία.

Κατανάλωση πρωινού

Η κατανάλωση πρωινού, ενισχύει τη μνήμη και τη συγκέντρωση.

Η τακτική κατανάλωση πρωινού ενισχύει νοητικές λειτουργίες όπως η μνήμη και η συγκέντρωση, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Διατροφής (National Institute of Nutrition - Indian Council of Medical Research) της Ινδίας. Σε σχετική έρευνα που διενεργήθηκε, συμμετείχαν μαθητές ηλικίας 11 εως 13 ετών, απο τους οποίους και σημείωσαν πολύ καλύτερες νοητικές επιδόσεις όσοι ξεκινούσαν τη μέρα τους με πρωινό.

Τα άτομα που καταναλώνουν πρωινό παρουσιάζουν μεταξύ άλλων καλύτερες επιδόσεις σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τη γνωστική λειτουργία, όπως η μνήμη και η προσοχή. Στο συμπέρασμα αυτό οδήγησε μελέτη ερευνών, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Italian Journal of Pediatrics. Οι ερευνητές προσθέτουν οτι το πρωινό αποτελεί την πρώτη πηγή ενέργειας μετά τη διακοπή της πρόσληψης τροφής κατά τη διάρκεια της νύχτας. Με την κατανάλωση πρωινού επανατροφοδοτείται ο οργανισμός με θρεπτικές ουσίες, κάτι που επιτρέπει την εύρυθμη λειτουργία του εγκεφάλου.

Εκτός όμως απο την κατανάλωση ή μη πρωινού, σημαντική φαίνεται να είναι και η επιλογή του είδους του πρωινού.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Tufts, διαπίστωσαν οτι η κατανάλωση βρώμης με γάλα ενισχύει περισσότερο τις νοητικές λειτουργίες των μαθητών απο ότι η κατανάλωση δημητριακών με γάλα. Στην έρευνα εξετάστηκαν συγκεκριμένα τα δημητριακά απο καλαμπόκι.

Οι ερευνητές απέδωσαν το γεγονός αυτό στην περιεκτικότητα της βρώμης σε πρωτεΐνες, φυτικές ίνες και σύνθετους υδατάνθρακες. Πρόσθεσαν οτι είναι σημαντικό να καταναλώνονται τέτοιου είδους τροφές, οι οποίες και διασφαλίζουν την σταδιακή απελευθέρωση γλυκόζης στο αίμα, σε αντίθεση με τις τροφές που περιέχουν ζάχαρη. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Physiology and Behavior.

Αμινοξέα

Γλουταμίνη

Το αμινοξύ της γλουταμίνης (L-Glutamine) βελτιώνει τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Συγκεκριμένα, ενισχύει σημαντικά τη βραχυπρόθεσμη και τη μακροπρόθεσμη μνήμη, καθώς επίσης και την ικανότητα συγκέντρωσης. Για ακόμα καλύτερα αποτελέσματα, μπορεί να συνδυαστεί με τη βιταμίνη Β3 (Νιασίνη).

Υψηλή περιεκτικότητα σε γλουταμίνη έχουν τα κρέατα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Το αμινοξύ αυτό περιέχεται επίσης στα όσπρια, το σιτάρι, τη σόγια, τα ψάρια, το μαϊντανό, το σπανάκι και τους ξηρούς καρπούς.

Γενικές συμβουλές

Άσκηση

Η τακτική αεροβική άσκηση αυξάνει το μέγεθος του ιπποκάμπου, περιοχής του εγκεφάλου που σχετίζεται με την μάθηση και τη μνήμη.

Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε απο τα αποτελέσματα έρευνας του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας (University of British Columbia) στον Καναδά, στην οποία συμμετείχαν γυναίκες προχωρημένης ηλικίας με ήπια γνωστική διαταραχή που μπορεί να εξελιχθεί σε άνοια. Οι ερευνητές εστίασαν στην συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, καθώς αυτή επηρεάζεται περισσότερο απο τη γήρανση και τις νευρολογικές βλάβες.

Οι συμμετέχουσες που ωφελήθηκαν περισσότερο πραγματοποιούσαν δύο φορές την εβδομάδα ζωηρό περπάτημα για μια ώρα.

Ύπνος

Ο ύπνος συνδέεται άμεσα με τη μνήμη και τη μάθηση, καθώς επηρεάζει τη διαδικασία αποθήκευσης πληροφοριών στον εγκέφαλο.

Το γεγονός αυτό οφείλεται σε έναν μηχανισμό του εγκεφάλου, σύμφωνα με τον οποίο οι πρόσφατες μνήμες αποθηκεύονται στο τμήμα που σχετίζεται με τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, για να μεταφερθούν κατά τη διάρκεια του ύπνου στην περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μακροπρόθεσμη μνήμη. Οι πληροφορίες της βραχυπρόθεσμης μνήμης μπορούν εύκολα να επικαλυφτούν απο νέες πληροφορίες που προσλαμβάνονται, σε αντίθεση με αυτές τις μακροπρόθεσμης μνήμης οι οποίες και προστατεύονται απο τέτοιου είδους αλλοιώσεις.

Για το λόγο αυτό, επιστήμονες των Πανεπιστημίων Lübeck της Γερμανίας και Basel της Σουηδίας υποστηρίζουν οτι είναι καλό να κοιμόμαστε μετά απο την απόκτηση νέων πληροφοριών και πριν προχωρήσουμε στις επόμενες, ωστε να οργανωθούν και να αποθηκευτούν πιο σωστά στον εγκέφαλο. Διευκρινίζουν επίσης οτι ακόμα και μόλις 40-60 λεπτά ύπνου αρκούν για την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ενισχύοντας μέχρι και 5 φορές την ικανότητα ανάκτησης πληροφοριών.

Η σχετική μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Neuroscience.

Σταυρόλεξα

Το διάβασμα και τα σταυρόλεξα μπορούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της μνήμης μέχρι την πολύ προχωρημένη ηλικία, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology.

Δραστηριότητες όπως αυτές, οι οποίες διεγείρουν τον εγκέφαλο, μπορούν να περιορίσουν την διανοητική εξασθένηση που προκύπτει με το πέρασμα του χρόνου.

Οι ερευνητές προσθέτουν όμως οτι είναι σημαντικό η ενασχόληση με τέτοιου είδους δραστηριότητες να γίνεται σε καθημερινή βάση και έχοντας ξεκινήσει απο τη νεαρή ηλικία.

Μαύρο τσάι και τσάι Oolong

Σύμφωνα με έρευνα του Singapore University, το μαύρο τσάι καθώς και το τσάι Oolong περιέχουν πολλές αντιοξειδωτικές ουσίες και η κατανάλωσή τους επιδρά ευεργετικά στη μνήμη. Θα πρέπει να σημειωθεί ωστόσο οτι η κατάχρηση σε μαύρο τσάι πρέπει να απαφεύγεται σε περίπτωση αναιμίας, γιατί δεσμεύει τον σίδηρο του οργανισμού.

Μέλι

Το μέλι έχει ευεργετικές ιδιότητες και αποτελεί το αποκλειστικό καύσιμο του εγκεφάλου, σε αντίθεση με τη ζάχαρη. Επίσης φάρμακο κατά της απώλειας μνήμης, αποτελεί η κατανάλωση 1 κ.σ. βιολογικού μελιού, στο οποίο έχουν προστεθεί σπόροι μαύρου κύμινου.

Αποφυγή επιβαρυντικών παραγόντων

Κάπνισμα

Το κάπνισμα επηρεάζει αρνητικά τη μνήμη. Οι καπνιστές χάνουν καθημερινά το ένα τρίτο της ημερήσιας μνήμης τους, παρουσιάζοντας αισθητά μειωμένη ικανότητα ανάκλησης των πληροφοριών της καθημερινότητάς τους.

Στο συμπέρασμα αυτό οδήγησαν τα αποτελέσματα σχετικής έρευνας του Northumbria University της Αγγλίας. Οι ερευνητές πρόσθεσαν ωστόσο οτι η διακοπή του καπνίσματος επαναφέρει την μνήμη στα ίδια σχεδόν επίπεδα με αυτά των μη καπνιστών.

Στρες

Το στρες επηρεάζει τη μνήμη. Το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τις λειτουργίες της μάθησης και της μνήμης. Συγκεκριμένα, αυξάνει τα επίπεδα των γλυκοκορτικοειδών, ορμονών του στρες, οι οποίες και περιορίζουν την παραγωγή νέων νευρώνων στον ιππόκαμπο. Η περιοχή του ιπποκάμπου διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις διαδικασίες μάθησης και μνήμης.

Αλκοόλ

Το αλκοόλ επηρεάζει αρνητικά τη μνήμη. Το αλκοόλ αναστέλλει τη δραστηριότητα των νευρώνων του ιπποκάμπου, περιοχής του εγκεφάλου που συνδέεται άμεσα με τη μάθηση και τη μνήμη.

Επιπλέον, η μακροχρόνια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την καταστροφή εγκεφαλικών κυττάρων, γεγονός που επηρεάζει μεταξύ άλλων και τη μνήμη.

Κατάθλιψη

Η χρόνια κατάθλιψη βλάπτει τη μνήμη. Η επανεμφανιζόμενη κατάθλιψη προκαλεί συρρίκνωση του ιπποκάμπου, ενος τμήματος του εγκεφάλου το οποίο σχετίζεται μεταξύ άλλων με τη μνήμη. Στα παραπάνω οδήγησε σχετική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry. Στα πλαίσια της μελέτης αυτής, εξετάστηκε το υλικό ερευνών απο Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία, στις οποίες και συμμετείχαν συνολικά 9000 άτομα.

Είναι σημαντικό να ακολουθείται απο νωρίς θεραπεία για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Ακόμα όμως και στην περίπτωση που μια τέτοια κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, η θεραπεία της μπορεί να αναστρέψει έστω σε έναν ικανοποιητικό βαθμό τη ζημιά που έχει ήδη προκληθεί στον ιππόκαμπο. Αυτό είναι δυνατό γιατί η συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου έχει ισχυρές αναγεννητικές δυνατότητες.

Αλουμίνιο

Θα είναι καλό να αποφεύγεται η χρήση αποσμητικών που περιέχουν αλουμίνιο, για να αποφύγετε την απορρόφησή του από το σώμα. Επίσης να προτιμάτε χυμούς και ποτά συσκευασμένους σε γυαλί, γιατί στα κουτιά αλουμινίου απορροφούν το μέταλλο και μάλιστα τόσο περισσότερο, όσο μεγαλύτερο διάστημα μένουν σε αυτά. Πρέπει να γνωρίζετε ότι εάν συγχρόνως η διατροφή σας είναι φτωχή σε μαγνήσιο και ασβέστιο, τότε είστε περισσότερο ευάλωτοι στην τοξικότητα του αλουμινίου, το οποίο και ευνοεί την εμφάνιση αλτσχάιμερ. Επίσης αν καταναλώνετε τρόφιμα που περιέχουν μαλτόζη, ενισχύεται η απορρόφηση του αλουμινίου από τον εγκέφαλο.

Το ξέρατε ότι...

Τη μνήμη μπορούν να βοηθήσουν ακόμα και απλές κινήσεις του σώματος, όπως έδειξε σχετική μελέτη ψυχολόγων του Montclair State University του New Jersey. Η μελέτη αυτή διενεργήθηκε σε δεξιόχειρες φοιτητές και έδειξε οτι το σφίξιμο της δεξιάς γροθιάς τους για 90 δευτερόλεπτα διέγειρε τον σχηματισμό αναμνήσεων, ενώ της αριστερής γροθιάς ενίσχυσε την ικανότητα ανάκλησής τους.

Η παθητική παρακολούθηση της τηλεόρασης αποδυναμώνει τη μνήμη. Αντίθετα, είναι σημαντικό να ασχολούμαστε ενεργητικά με δραστηριότητες που γυμνάζουν τον εγκέφαλο, όπως το διάβασμα ή η εκμάθηση ξένων γλωσσών. Διανοητικά ερεθίσματα όπως αυτά συμβάλλουν στον σχηματισμό νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου, βελτιώνοντας με αυτό τον τρόπο τη γνωστική λειτουργία.

Το χρόνιο στρες επηρεάζει και την ικανότητα διαχείρισης των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται μεταξύ άλλων και με περιπτώσεις χρόνιας κατάθλιψης.
Αντίθετα, το έντονο στρες διάρκειας έως μερικών ωρών, ενισχύει τη μνήμη. Στο συμπέρασμα αυτό οδηγήθηκαν ερευνητές του Πανεπιστημίου της California της Αμερικής, οι οποίοι και διαπίστωσαν οτι το οξύ στρες κρατάει το μυαλό σε εγρήγορση και βελτιώνει τις διανοητικές επιδόσεις.
Αυτού του είδους το στρες κατέληξε να διπλασιάζει τον πολλαπλασιασμό νέων εγκεφαλικών κυττάρων στην περιοχή του ιπποκάμπου. Μετά απο ένα χρονικό διάστημα ορισμένων ημερών, τα κύτταρα αυτά θα μετατραπούν σε λειτουργικούς νευρώνες και θα συμμετάσχουν στις λειτουργίες του ιπποκάμπου.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Neuroscience.