Σιδηροπενική αναιμία: Φυσικές λύσεις αντιμετώπισης

Οι διατροφικές επιλογές που συμβάλλουν στην καταπολέμησή της

Τελευταία ενημέρωση: 24/1/2018

Μηλόξυδο σε μπουκάλι και κόκκινα μήλα σε καλάθι
Το μηλόξυδο συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της αναιμίας

Διατροφή

Πρόσληψη σιδήρου

Ο σίδηρος που προέρχεται απο ζωικές πηγές (αιμικός) είναι πιο εύκολα απορροφήσιμος απο τον σίδηρο που προσλαμβάνεται απο φυτικές πηγές (μη αιμικός). Το γεγονός αυτό οφείλεται σε διαφορές στη μορφή των δυο μορφών σιδήρου, οι οποίες επηρεάζουν τη βιοδιαθεσιμότητά τους αλλά και τον βαθμό στον οποίο αλληλεπιδρούν με άλλα στοιχεία.

Σε κάθε περίπτωση, στο διάστημα των δύο ωρών πριν και μετά την κατανάλωση τροφών που περιέχουν σίδηρο, θα πρέπει να αποφεύγουμε την πρόσληψη στοιχείων που δυσχεραίνουν την απορρόφησή του. Επιπλέον, μπορούμε να ενισχύσουμε την απορρόφησή του συνδυάζοντάς τον με στοιχεία που αυξάνουν τον βαθμό στον οποίο θα απορροφηθεί απο τον οργανισμό. Τα στοιχεία αυτά θα δούμε αναλυτικά στη συνέχεια.

Στοιχεία που εμποδίζουν την απορρόφηση σιδήρου

Πολυφαινόλες: Οι πολυφαινόλες εμποδίζουν την απορρόφηση του σιδήρου φυτικής προέλευσης. Οι ουσίες αυτές περιέχονται στον καφέ, το τσαι, το κακάο, τη μέντα, τα μήλα, τα μούρα και ορισμένα βότανα. Ασβέστιο: Το ασβέστιο αναστέλλει την απορρόφηση του μη αιμικού αλλά και του αιμικού σιδήρου. Αυγά: Τα αυγά εμποδίζουν την απορρόφηση του σιδήρου απο τον οργανισμό, λόγω της περιεκτικότητάς τους σε φωσβιτίνη. Πρόκειται για μια πρωτείνη που δεσμεύει τον σίδηρο, εμποδίζοντας την απορρόφησή του απο τον οργανισμό. Φυτικές ίνες: Οι τροφές που είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες, περιορίζουν επίσης τον βαθμό απορρόφησης του σιδήρου. Σημαντικές πηγές φυτικών ινών αποτελούν τα όσπρια (φασόλια, φακές) , τα φρούτα (αβοκάντο, μήλα, αχλάδια κ.α.), το καλαμπόκι, το μπρόκολο, το μαρούλι, τα χόρτα, τα ζυμαρικά ολικής άλεσης, το καστανό ρύζι, το ψωμί ολικής άλεσης κ.α. Φυτικό οξύ: Το φυτικό οξύ μειώνει την απορρόφηση σιδήρου απο φυτικές πηγές. Περιέχεται σε τροφές όπως τα όσπρια, το ρύζι και τα δημητριακά. Οξαλικά οξέα: Τα οξαλικά οξέα είναι ενώσεις οι οποίες δεσμεύουν τον σίδηρο, δυσχεραίνοντας την απορρόφησή του. Οι ενώσεις αυτές περιέχονται σε τροφές όπως το σπανάκι, τα αμύγδαλα, τα παντζάρια, το τσάι, το κακάο, τις φράουλες, τα μούρα κ.α.

Στοιχεία που ενισχύουν την απορρόφηση σιδήρου

Βήτα καροτίνη: Το καροτενοειδές της β-καροτίνης, ενισχύει σημαντικά την απορρόφηση του σιδήρου αλλά και περιορίζει την ανασταλτική δράση στοιχείων όπως οι πολυφαινόλες και τα φυτικά οξέα. Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται απο σχετική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο Archivos Latinoamericanos de Nutrición το 2000. Για τον λόγο αυτό συνιστάται η λήψη της μαζί με τροφές που περιέχουν σίδηρο.
Η β-καροτίνη περιέχεται σε τροφές όπως τα καρότα, το μαρούλι, το σπανάκι, το μπρόκολο, οι ντομάτες, οι γλυκοπατάτες, το πεπόνι κ.α.
Βιταμίνη C: Η βιταμίνη C αυξάνει σημαντικά τη βιοδιαθεσιμότητα του μη αιμικού σιδήρου απο τον οργανισμό, αν ληφθεί μαζί με τροφές που τον περιέχουν. Όταν ο μη αιμικός σίδηρος συνδυάζεται με τη βιταμίνη C, απορροφάται σε σαφώς μεγαλύτερο βαθμό απο τον οργανισμό.

Κατσικίσιο γάλα

Η τακτική κατανάλωση κατσικίσιου γάλακτος συμβάλλει στην αντιμετώπιση της σιδηροπενικής αναιμίας.

Σύμφωνα με ερευνητές του University of Granada της Ισπανίας, το γάλα αυτό βελτιώνει περιπτώσεις σιδηροπενικής αναιμίας αλλά και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της οστικής απομετάλλωσης που προκαλείται απο αυτήν. Αξίζει να σημειωθεί οτι η απώλεια μεταλλικών στοιχείων απο τα κόκκαλα τα κάνει πιο αδύναμα, ενώ μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε οστεοπόρωση.

Συγκεκριμένα, οι ισπανοί ερευνητές διαπίστωσαν οτι το γάλα αυτό μεταξύ άλλων βελτιώνει την απορρόφηση και χρήση μεταλλικών στοιχείων όπως ο σίδηρος, το ασβέστιο, το μαγνήσιο και ο φώσφορος. Επιτρέπει δηλαδή την παράλληλη απορρόφηση του ασβεστίου και του σιδήρου απο τον οργανισμό, ελαχιστοποιώντας την αλληλεπίδραση που προκύπτει ανάμεσα στα στοιχεία αυτά. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλει στην αντιμετώπιση της αναιμίας αλλά παράλληλα και στην ενίσχυση των οστών.

Η έρευνα αυτή δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο International Dairy Journal το 2006.

Θα πρέπει να σημειωθεί οτι το κατσικίσιο γάλα δεν αποτελεί σημαντική πηγή φυλλικού οξέος. Για τον λόγο αυτό η κατανάλωσή του και ιδιαίτερα απο παιδιά κάτω των 15 μηνών, θα πρέπει να συνδυάζεται με την πρόσληψη φυλλικού οξέος απο άλλες πηγές. Σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει πιθανότητα εκδήλωσης μεγαλοβλαστικής αναιμίας, η οποία οφείλεται σε ανεπάρκεια φυλλικού οξέως ή και βιταμίνης Β12.

Η εξέταση της αιμοσφαιρίνης μπορεί να μην οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα για τα επίπεδα σιδήρου στον οργανισμό. Η πιο σίγουρη μέτρηση του σιδήρου γίνεται με την εξέταση των επιπέδων της φεριτίνης.

Γύρη

Ιδιαίτερα ευεργετική ενάντια στην αναιμία είναι η πρόσληψη γύρης μελισσών, καθώς αυξάνει την παραγωγή τόσο των λευκών όσο και των ερυθρών αιμοσφαιρίων με αποτέλεσμα την σημαντική αύξηση των επιπέδων της αιμοσφαιρίνης. Παράλληλα, η γύρη ενισχύει τη σωματική ενέργεια αλλά και την αντοχή μέχρι και κατά 25%.

Μηλόξυδο

Το μηλόξυδο έχει την ιδιότητα να ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου και αυξάνει την ποσότητα της αιμοσφαιρίνης στο αίμα ενώ, σύμφωνα με ερευνητές του Southwestern Medical Center του Πανεπιστημίου του Τέξας, το μηλόξυδο τονώνει την παραγωγή νέων ερυθρών αιμοσφαιρίων και έτσι συμβάλλει δραστικά στην αντιμετώπιση της αναιμίας.

Συνιστάται να λαμβάνεται μια κουταλιά σούπας σε ένα ποτήρι νερό (στο οποίο μπορείτε αν θέλετε να προσθέσετε και μέλι), μαζί με το γεύμα.

Πρόπολη

Η πρόπολη είναι θεραπευτική στην περίπτωση της αναιμίας, λόγω της ιδιότητάς της να ενισχύει την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Στην περίπτωση που ληφθεί σίδηρος, θα είναι καλό να είναι σε οργανική μορφή και όχι ανόργανος. Ιδανικά, προτιμήστε τον γλυκονικό σίδηρο.

Πρόπολη

Η πρόπολη είναι θεραπευτική στην περίπτωση αναιμίας, λόγω της ιδιότητάς της να ενισχύει την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Κουρκουμάς με γιαούρτι

Σύμφωνα με το παραδοσιακό ινδικό θεραπευτικό σύστημα της Ayurveda, για τις περιπτώσεις αναιμίας ενδείκνυται η καθημερινή κατανάλωση μιας κουταλιάς κουρκουμά με γιαούρτι.

Φύκια Kelp

To φύκια Kelp αποτελούν μια πλούσια πηγή μεταλλικών αλάτων. Έχει καταγραφεί αύξηση της αιμοσφαιρίνης σε πάσχοντες απο 65% σε 83%, χάρη στη λήψη Kelp.

Βότανα

Θυμάρι

Το θυμάρι μπορεί να εφοδιάσει τον οργανισμό με σίδηρο και είναι κατάλληλο για περιπτώσεις σιδηροπενικής αναιμίας.

Ταραξάκο

Το Ταραξακο (ή πικραλίδα ή ραδίκι του βουνού) αποτελεί μια εξαιρετική πηγή σιδήρου. Επιπλέον, είναι πλούσιο σε κάλιο, το οποίο επίσης χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της αναιμίας.

Τσουκνίδα

Η τσουκνίδα είναι ευεργετική ενάντια στην αναιμία, καθώς περιέχει σίδηρο αλλά και βιταμίνη C η οποία συμβάλλει στην απορρόφησή του απο τον οργανισμό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε βάμμα τσουκνίδας ή να δημιουργήσετε τσάι απο τσουκνίδα. Αν επιλέξετε τον δεύτερο τρόπο πρόσληψής της, θα πρέπει να αποσπάσετε τα φύλλα των τσουκνίδων με προσοχή ωστε να μην ερεθίσουν το δέρμα σας (μια απλή λύση είναι το να φοράτε γάντια κατά τη διάρκεια της συλλογής), να τα ρίξετε σε βραστό νερό και να σουρώσετε μετά απο τουλάχιστον 10 λεπτά. Είναι σημαντικό να μην ξεπερνάτε το ένα φλιτζάνι την ημέρα, ειδικά την πρώτη περίοδο που ο οργανισμός δεν έχει προσαρμοστεί πλήρως.

Το δεντρολίβανο εμποδίζει την απορρόφηση του σιδήρου που προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής, σύμφωνα με πρόσφατη Ευρωπαική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο American Journal of Clinical Nutrition. Το γεγονός αυτό αποδίδεται στις φαινολικές ενώσεις που περιέχονται στο δεντρολίβανο.

Για το λόγο αυτό θα είναι καλό να αποφεύγεται απο άτομα με σιδηροπενική αναιμία.

Γενικές συμβουλές

Αποφυγή αλκοόλ

Έχει υποστηριχθεί οτι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να μειώσει δραματικά τον αριθμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, γεγονός που συνεπάγεται εμφάνιση της αναιμίας. Άλλες πηγές αναφέρουν οτι το αλκοόλ μειώνει την απορρόφηση του φυλλικού οξέως, η ανεπάρκεια του οποίου συνδέεται με την μεγαλοβλαστική αναιμία. Τέλος, έχει υποστηριχθεί οτι το αλκοόλ εξαντλεί τον σίδηρο του σώματος, κάτι που αποτελεί βασικό αίτιο μορφών αναιμίας όπως η σιδηροπενική αναιμία.

Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός οτι το αλκοόλ επιδρά αρνητικά στον οργανισμό όσον αφορά στο θέμα της αναιμίας είναι ευρέως αποδεκτό, ακόμα και αν αν δεν υπάρχει ομοφωνία στο θέμα του τρόπου με τον οποίο συμβαίνει αυτό.

Διαφραγματικές αναπνοές

Βοηθητική σε περιπτώσεις αναιμίας είναι και η τόνωση της πνευμονικής και καρδιακής λειτουργίας με βαθειές διαφραγματικές αναπνοές.

Εφαρμόζοντας τις διαφραγματικές αναπνοές, διοχετεύουμε τον αέρα που εισπνέουμε στην κοιλιά αντί για το στήθος. Με τον τρόπο αυτό χρησιμοποιείται το διάφραγμα, ένας μυς που χωρίζει τον θώρακα απο την κοιλιά. Ο μυς αυτός επιτρέπει τη μεταφορά του αέρα μέχρι το κατώτατο αναπνευστικό, με αποτέλεσμα να γίνεται πολύ καλύτερη οξυγόνωση του οργανισμού.

Τεχνική διαφραγματικών αναπνοών

Καθίστε αναπαυτικά, κατά προτίμηση σε κάποιο ήσυχο μέρος. Κλείστε τα μάτια και πάρτε μια βαθειά και αργή αναπνοή απο τη μύτη. Θα πρέπει να νιώθετε τον αέρα να κατευθύνεται στο στομάχι. Εκπνέετε αργά απο το στόμα ή, αν προτιμάτε, απο τη μύτη. Δεν χρειάζεται να κάνετε διακοπές ή να κρατάτε την αναπνοή σας μεταξύ εισπνοής και εκπνοής.

Η άσκηση αυτή μπορεί να γίνεται για δύο έως πέντε λεπτά κάθε φορά. Μπορείτε αν θέλετε να την κάνετε και σε καθημερινή βάση, για 15-20 λεπτά κάθε φορά.

Συνιστάται επίσης καθημερινή έκθεση στο ηλιακό φως και, αν είναι δυνατό, στον καθαρό αέρα

Το ξέρατε ότι...

Η αναιμία μπορεί να επηρεάσει έμμεσα τον εγκέφαλο, την καρδιά, τους πνεύμονες και το πεπτικό σύστημα. Τυχόν προβλήματα μνήμης είναι δυνατό να συνδέονται με τα επίπεδα σιδήρου ενος οργανισμού.

Επιπλέον, η αναιμία μειώνει την αντίσταση του οργανισμού στις λοιμώξεις, γεγονός που εξηγεί γιατί χρόνιες λοιμώξεις ούλων, δοντιών και αυτιών περιορίζονται σημαντικά με την επιπλέον πρόσληψη σιδήρου.