Τριχόπτωση: Φυσικοί τρόποι πρόληψης και αντιμετώπισης

Τα αίτια της τριχόπτωσης και οι τρόποι αντιμετώπισης με την αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα

Τελευταία ενημέρωση: 20/6/2016

Μπωλ με άνθη δεντρολίβανου και βαζάκι με αιθέριο έλαιο απο δεντρολίβανο
Το αιθέριο έλαιο δεντρολίβανου είναι πολύ αποτελεσματικό σε περιπτώσεις τριχόπτωσης

Γενικές πληροφορίες

Η τριχόπτωση μπορεί να οφείλεται σε περιορισμένη πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων μέσω της διατροφής, μπορεί όμως και να έχει βαθύτερα αίτια τα οποία και θα πρέπει να αντιμετωπιστούν για την καταπολέμησή της.

Στο άρθρο αυτό θα αναφερθούμε και στις δύο περιπτώσεις, αλλά και θα περιγράψουμε ορισμένους φυσικούς τρόπους αντιμετώπισης με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.

Αίτια της τριχόπτωσης

Η τριχόπτωση οφείλεται συχνά σε κληρονομικούς ή ορμονικούς παράγοντες. Είναι όμως δυνατό και το να συνδέεται με προβλήματα του θυρεοειδή ή μια απότομη αλλαγή των επιπέδων των ορμονών, για παράδειγμα μετά απο γέννα. Μπορεί ακόμα και να έχει αυτοάνοσο χαρακτήρα, όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στους θύλακες των τριχών.

Ο ψυχολογικός παράγοντας μπορεί επίσης να οδηγήσει σε απώλεια μαλλιών, όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις έντονου στρες ή ψυχικών τραυμάτων. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να συνδέεται με ανεπάρκεια θρεπτικών στοιχείων, ενώ πολλές φορές σχετίζεται με κάποια φαρμακευτική αγωγή ή θεραπεία που ακολουθείται.

Τέλος, είναι γνωστό οτι παράγοντες όπως οι βαφές μαλλιών ή τεχνικές εργασίες όπως η περμανάντ και η ισιωτική, οδηγούν σε σημαντική φθορά της τρίχας. Υπάρχουν όμως και απλές καθημερινές συνήθειες που μπορούν να προκαλέσουν τριχόπτωση ή ακόμα και μόνιμη απώλεια μαλλιών. Όταν πιάνουμε τα μαλλιά μας σφιχτά, ασκείται στα τριχοθυλάκια σημαντική πίεση που μπορεί ακόμα και να τα βλάψει ανεπανόρθωτα, ιδιαίτερα αν συμβαίνει συχνά και για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Θα πρέπει να σημειωθεί οτι η απώλεια μαλλιών μπορεί και να εμφανιστεί τρεις περίπου μήνες μετά απο το αίτιο που την προκαλεί, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό του. Σε κάθε περίπτωση όμως, όταν τα αίτια της τριχόπτωσης σχετίζονται με κάποια πάθηση ή άλλη παροδική κατάσταση, το αποτέλεσμα συνήθως αντιστρέφεται όταν λυθεί και το πρόβλημα που την προκαλεί.

Έχει αποδειχθεί οτι το κάπνισμα επιταχύνει το πρόωρο γκριζάρισμα και την απώλεια μαλλιών. Το γεγονός αυτό αποδίδεται σε τοξίνες που περιέχονται στον καπνό, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τα τριχοθυλάκια και τις ορμόνες.

Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία

Σίδηρος

Η σιδηροπενική αναιμία, μορφή αναιμίας που σχετίζεται με χαμηλά επίπεδα σιδήρου στον οργανισμό, μπορεί να αποτελέσει βασική αιτία της τριχόπτωσης. Για την αντιμετώπισή της συνιστάται η πρόσληψη σιδήρου μέσω της διατροφής, ενώ συνήθως χορηγούνται και συμπληρώματα σιδήρου.

Αντίθετα, σε περιπτώσεις τριχόπτωσης που συνοδεύονται απο έλλειψη σιδήρου αλλά όχι αναιμία, δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για το αν θα πρέπει να χορηγούνται συμπληρώματα σιδήρου.

Στα συμπεράσματα αυτά οδήγησε μελέτη πάνω στη σχέση της τριχόπτωσης με την έλλειψη σιδήρου, η οποία δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Journal of the American Academy of Dermatology το 2006. Ωστόσο, ειδικοί του Cleveland Clinic Foundation, του μη κερδοσκοπικού ακαδημαϊκού νοσοκομείου που διενήργησε τη μελέτη αυτή, υποστηρίζουν οτι η θεραπεία της τριχόπτωσης ενισχύεται όταν η ανεπάρκεια σιδήρου αντιμετωπίζεται, ανεξάρτητα απο το αν συνοδεύεται απο αναιμία ή όχι.

Σε κάθε περίπτωση, η χρήση συμπληρωμάτων σιδήρου θα πρέπει να γίνεται μόνο όταν έχει διαπιστωθεί η ανεπάρκεια σιδήρου στον οργανισμό, και πάντα σε συνεννόηση με γιατρό. Σε διαφορετική περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσει σε υπερφόρτωση σιδήρου, μια ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες στον οργανισμό.

Οι γυναίκες που παρουσιάζουν συχνά ιδιαίτερα αυξημένη ροή κατά την έμμηνο ρύση, είναι πολύ πιθανό να εμφανίσουν ανεπάρκεια σιδήρου

Ψευδάργυρος

Η ανεπάρκεια ψευδαργύρου μπορεί να οδηγήσει σε λεπτά και εύθραυστα μαλλιά, με τάση για τριχόπτωση.

Η έλλειψη ψευδαργύρου επηρεάζει τις πρωτεΐνες των μαλλιών, το κολλαγόνο και την ελαστίνη, καθώς το στοιχείο αυτό συμμετέχει μεταξύ άλλων στη σύνθεση των πρωτεϊνών. Η ανεπάρκεια ψευδαργύρου οδηγεί επίσης σε μείωση της παραγωγής του ελαίου του τριχωτού της κεφαλής, το οποίο είναι σημαντικό για την ενίσχυση του θύλακα της τρίχας.

Συνιστάται η λήψη 11 mg την ημέρα για τους άντρες, και 8 mg για τις γυναίκες. Οι έγκυοι θα πρέπει να λαμβάνουν 11 mg την ημέρα. Ο ψευδάργυρος περιέχεται σε τροφές όπως αυγά, γαλακτοκομικά (τυρί και γιαούρτι), κρέας (κοτόπουλο ή χοιρινό), θαλασσινά (στρείδια ή καβούρι), δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, ξηρούς καρπούς (ηλιόσπορους και κολοκυθόσπορους).

Πρωτεΐνη

Η ανεπάρκεια πρωτεΐνης μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια μαλλιών, όπως υποστηρίζει και το πανεπιστήμιο του Harvard. Εξάλλου οι ίδιες οι τρίχες αποτελούνται κυρίως απο πρωτεΐνη, γεγονός που την κάνει απαραίτητη για την ανάπτυξη και υγεία των μαλλιών.

Σύμφωνα με τον μη κερδοσκοπικό και μη κυβερνητικό οργανισμό των ΗΠΑ National Academy of Medicine (προηγουμένως, Institute of Medicine), θα πρέπει να προσλαμβάνονται καθημερινά 0,8 γραμμάρια πρωτεΐνης ανα κιλό ιδανικού σωματικού βάρους. Μεγαλύτερες ποσότητες πρωτεΐνης χρειάζονται οι αθλητές που ασχολούνται με βάρη, οι έγκυοι και οι γυναίκες που θηλάζουν. Το ίδιο ισχύει και για τους χορτοφάγους, καθώς το σώμα δεν απορροφά τις πρωτεΐνες που προέρχονται απο φυτικές πηγές το ίδιο αποτελεσματικά με αυτές των ζωϊκών πηγών.

Τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες αποτελούν τα ψάρια και θαλασσινά, τα αυγά, τα πουλερικά, οι ξηροί καρποί, τα φασόλια και τα όσπρια, η σόγια, καθώς και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Βιταμίνες Β

Βιταμίνη Β9

Η βιταμίνη Β9 (φολικό οξύ), είναι σημαντική για τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων των τριχοθυλακίων, ενώ συμβάλλει και στη σύνθεση των αμινοξέων και των πρωτεϊνών των τριχών. Η έλλειψη φολικού οξέως οδηγεί σε γκρίζα μαλλιά και τριχόπτωση.

Συνιστάται η πρόσληψη 400 έως 800 mcg την ημέρα. Η βιταμίνη αυτή περιέχεται σε τροφές όπως το συκώτι, το σπανάκι, οι φακές, το αβοκάντο, οι ηλιόσποροι και τα φιστίκια κ.α.

Βιταμίνη Β7

Η τριχόπτωση μπορεί να σχετίζεται και με ανεπάρκεια βιταμίνης Β7 (βιοτίνης), η οποία όμως είναι σπάνια. Η βιοτίνη περιέχεται στο κρέας (όπως συκώτι), τα ψάρια (όπως σαρδέλες και σολομό), τα αυγά, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά, τη μαγιά μπύρας, τους ξηρούς καρπούς (όπως αμύγδαλα, καρύδια και φιστίκια).

Σε γκρίζα μαλλιά και τριχόπτωση οδηγεί και η έλλειψη χαλκού. Περιέχεται στο κρέας (πχ συκώτι), τα οστρακοειδή (πχ στρείδια), όσπρια (πχ φασόλια), ξηρούς καρπούς (πχ καρύδια), κακάο κ.α.

Βιταμίνη D

Η ανεπάρκεια βιταμίνης D μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αραίωση μαλλιών, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Cleveland Clinic Journal of Medicine το 2009. Το γεγονός αυτό αποδίδεται στον ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο της στην ανάπτυξη των κυττάρων.

Η βιταμίνη αυτή περιέχεται στα ψάρια, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά, ενώ παράγεται και απο τον οργανισμό μετά απο έκθεση στον ήλιο.

Τοπικές θεραπείες

Χυμός κρεμμυδιού

Ο χυμός κρεμμυδιού είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός στην καταπολέμηση της τριχόπτωσης, όπως διαπιστώθηκε σε σχετική έρευνα που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Journal of Dermatology το 2002.

Στα πλαίσια της έρευνας αυτής, εφαρμόστηκε θεραπεία με χυμό κρεμμυδιού σε ασθενείς με γυροειδή αλωπεκία, η οποία χαρακτηρίζεται απο απώλεια μέρους ή όλων των τριχών. Διαπιστώθηκε οτι η καθημερινή διπλή εφαρμογή του χυμού, προκάλεσε αναγέννηση τριχών στο 86.9% των συμμετεχόντων μετά απο διάστημα έξι εβδομάδων. Παρατηρήθηκε επίσης οτι η αναγέννηση των τριχών ήταν υψηλότερη στους άντρες (93.7%) απο ότι στις γυναίκες (71.4%).
Οι ερευνητές κατέληξαν στο οτι ο χυμός κρεμμυδιού μπορεί να αποτελέσει μια αποτελεσματική τοπική θεραπεία της γυροειδούς αλωπεκίας.

Πιθανολογείται οτι η αποτελεσματικότητα του χυμού κρεμμυδιού οφείλεται στην υψηλή περιεκτικότητα των κρεμμυδιών σε θείο. Το στοιχείο αυτό έχει την ιδιότητα να ενισχύει την κυκλοφορία του αίματος στο τριχωτό της κεφαλής, επιτρέποντας τη μεταφορά περισσότερων θρεπτικών στοιχείων στα τριχοθυλάκια. Αξίζει να σημειωθεί οτι το θείο παρουσιάζει και αντιβακτηριακή δράση, με αποτέλεσμα να βοηθά στην αντιμετώπιση φλεγμονών που μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση της τριχόπτωσης.

Τα κρεμμύδια, ιδιαίτερα τα κόκκινα, περιέχουν και την αντιοξειδωτική ουσία της κουερσετίνης. Η ουσία αυτή έχει επίσης συνδεθεί με την αντιμετώπιση της γυροειδούς αλωπεκίας, όπως παρατηρείται σε σχετική μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Cell Stress and Chaperones το 2012. Περιέχουν ακόμα την ουσία καταλάση, η οποία έχει διαπιστωθεί οτι αποτρέπει το γκριζάρισμα των μαλλιών.

Μπορείτε να δημιουργήσετε χυμό κρεμμυδιού με τη βοήθεια ενός αποχυμωτή ή μπλέντερ. Εφαρμόζετε τοπικά τον χυμό κάνοντας μασάζ με απαλές κινήσεις. Διατηρείτε για τουλάχιστον 30 λεπτά και ξεβγάζετε χρησιμοποιώντας κάποιο ήπιο σαμπουάν. Είναι σημαντικό να ετοιμάζετε τον χυμό αυτόν όταν πρόκειται να τον χρησιμοποιήσετε και όχι νωρίτερα. Επίσης, θα είναι καλό να κάνετε αρχικά μια μικρή δοκιμαστική εφαρμογή, για να σιγουρευτείτε οτι δεν παρουσιάζετε ευαισθησία.

Αν θέλετε να περιορίσετε τη μυρωδιά του κρεμμυδιού, μπορείτε να προσθέσετε και λίγο χυμό λεμονιού ή αιθέρια έλαια. Αιθέρια έλαια όπως αυτά της λεβάντας και του δεντρολίβανου, συμβάλλουν επίσης στην καταπολέμηση της τριχόπτωσης.

Εφαρμόζετε όσο το δυνατόν πιο συχνά, ακόμα και καθημερινά αν μπορείτε. Τα πρώτα αποτελέσματα θα είναι ορατά μετά απο μερικές εβδομάδες ή ακόμα και λίγους μήνες, ανάλογα και με το πόσο συχνά το χρησιμοποιείτε.

Το μασάζ βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή του τριχωτού της κεφαλής, ενισχύοντας τη μεταφορά θρεπτικών στοιχείων στους θύλακες των τριχών.
Επιπλέον, το μασάζ περιορίζει το στρες, έναν παράγοντα που επιδεινώνει το πρόβλημα της τριχόπτωσης.

Μάσκα με γιαούρτι, μέλι και λεμόνι

Μια καλή επιλογή για την αντιμετώπιση της τριχόπτωσης, ιδιαίτερα όταν οφείλεται στη δράση μικροβίων, είναι η μάσκα που ακολουθεί. Η μάσκα αυτή περιέχει συστατικά που ενισχύουν τα μαλλιά, ενώ παράλληλα καταπολεμούν τα μικρόβια.

Το μέλι συμβάλλει στην αντιμετώπιση ορισμένων περιπτώσεων τριχόπτωσης και ιδιαίτερα εκείνων που σχετίζονται με τη δράση μικροβίων. Το γεγονός αυτό οφείλεται στις αντιμικροβιακές και αντιμυκητιακές ιδιότητες που το διακρίνουν. Επιπλέον, το μέλι ενυδατώνει τα μαλλιά. Το γιαούρτι ενισχύει την τρίχα, χάρη στις πρωτεΐνες και τη βιταμίνη Β5 που περιέχει. Επιπλέον, είναι πλούσιο σε προβιοτικά, τα οποία βοηθούν την ανάπτυξη των μαλλιών. Το λεμόνι ενισχύει τα τριχοθυλάκια και δυναμώνει τα μαλλιά, ενώ παρουσιάζει και αντιμυκητιακή δράση.

  • Υλικά:
  • 2 κουταλιές της σούπας γιαούρτι
  • Λίγο μέλι
  • Λίγο χυμό λεμονιού

Ανακατεύετε τα υλικά σε ένα μπωλ και εφαρμόζετε στα μαλλιά και τις ρίζες. Διατηρείτε για 30', έχοντας καλύψει το κεφάλι σας με ένα σκουφάκι μπάνιου. Ξεπλένετε με άφθονο χλιαρό νερό και λούζεστε κανονικά. Μπορείτε να χρησιμοποιείτε τη μάσκα αυτή 1-2 φορές την εβδομάδα.

Η αχιλλέα τονώνει και δυναμώνει τα μαλλιά, καταπολεμώντας παράλληλα την τριχόπτωση. Εφαρμόζετε το αιθέριο έλαιο ή το αφέψημα τοπικά, κάνοντας απαλό μασάζ.

Αιθέρια έλαια

Ορισμένα αιθέρια έλαια μπορούν να αυξήσουν την κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή του τριχωτού της κεφαλής, και να ενισχύσουν τα τριχοθυλάκια. Με τον τρόπο αυτόν συμβάλλουν μεταξύ άλλων στην αντιμετώπιση της τριχόπτωσης.

Η αποτελεσματικότητα της αρωματοθεραπείας στην καταπολέμηση της τριχόπτωσης, επιβεβαιώνεται και απο σχετική έρευνα που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Archives of Dermatology το 1998. Στα πλαίσια της έρευνας αυτής, ασθενείς με γυροειδή αλωπεκία χρησιμοποίησαν μείγμα απο αιθέρια έλαια λεβάντας, θυμαριού, δεντρολίβανου και ξύλου κέδρου, σε συνδυασμό με έλαια βάσης απο σπόρους σταφυλιού και jojoba. Το μείγμα αυτό εφαρμόζονταν τοπικά με απαλό μασάζ, σε καθημερινή βάση και για διάστημα επτά μηνών.

Στο τέλος της έρευνας διαπιστώθηκε οτι το 44% της ομάδας των ασθενών που χρησιμοποίησαν τα αιθέρια έλαια, παρουσίασε σαφή βελτίωση. Αντίθετα, απο την ομάδα ελέγχου που χρησιμοποίησαν μόνο τα έλαια βάσης, βελτιώθηκε η κατάσταση μόλις του 15%. Οι ερευνητές κατέληξαν οτι η αρωματοθεραπεία αποτελεί έναν ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης της γυροειδούς αλωπεκίας.

Στην αλωπεκίαση βοηθά και το ξέβγαλμα των μαλλιών με έγχυμα τσουκνίδας, φασκόμηλου ή φύλλων καρυδιάς.

Δεντρολίβανο

Το δεντρολίβανο δυναμώνει τα θυλάκια των τριχών και ενισχύει την ανάπτυξη των μαλλιών. Μάλιστα σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, η αποτελεσματικότητά του είναι αντίστοιχη αυτής του minoxidil, ενός φαρμάκου που χρησιμοποιείται ευρύτατα για την αντιμετώπιση της τριχόπτωσης.

Στα πλαίσια της έρευνας αυτής, 100 άνδρες με ανδρογενετική αλωπεκία χωρίστηκαν σε δύο ισάριθμες ομάδες, απο τις οποίες η μία ακολούθησε θεραπεία με minoxidil περιεκτικότητας 2%, ενώ η άλλη χρησιμοποιούσε αιθέριο έλαιο δεντρολίβανου.

Μετά απο διάστημα έξι μηνών, οι δύο θεραπείες οδήγησαν σε παρόμοιου επιπέδου αύξηση του αριθμού των τριχών των ασθενών. Θα πρέπει να σημειωθεί οτι οι δύο θεραπείες οδήγησαν και στην ίδια παρενέργεια, συγκεκριμένα τη φαγούρα στην περιοχή του τριχωτού της κεφαλής, παρατηρήθηκε όμως οτι αυτή εμφανίστηκε πολύ πιο συχνά στην ομάδα του minoxidil.

Η έρευνα αυτή δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο Skinmed το 2015.

Το έλαιο δεντρολίβανου βελτιώνει μεταξύ άλλων την κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή του τριχωτού της κεφαλής. Άτομα με ευαίσθητο δέρμα θα είναι καλό να κάνουν αρχικά μια δοκιμαστική χρήση πριν την κανονική εφαρμογή του. Αν παρουσιαστούν ερεθισμοί, μπορείτε να δοκιμάσετε να το αναμείξετε με λίγο νερό ή κάποιο έλαιο βάσης όπως το αμυγδαλέλαιο.

Λοσιόν με δεντρολίβανο

Μια αποτελεσματική λοσιόν για την καταπολέμηση της τριχόπτωσης και την περιποίηση του τριχωτού της κεφαλής, σχηματίζεται με τα παρακάτω υλικά:

  • Υλικά:
  • 50 γρ. δεντρολίβανο
  • 50 γρ. ρίζες αρκουδοβότανου (άρκτιο ή λάππα)
  • 50 γρ. αχιλλέας
  • 50 γρ. τσουκνίδας
  • Βότκα

Τα βάζετε σε βάζο που κλείνει αεροστεγώς. Στη συνέχεια προσθέτετε βότκα, σε ποσότητα τέτοια ωστε το 1/3 του βάζου να αποτελείται απο τα βότανα και τα 2/3 απο την βότκα. Αφήνετε να βραχούν για δύο εβδομάδες ανακινώντας καθημερινά το βάζο. Εφαρμόζετε κάθε βράδυ τοπικά, κάνοντας απαλό μασάζ.

Μια άλλη επιλογή είναι να κάνετε επάλειψη του τριχωτού της κεφαλής με δαφνέλαιο μαζί με λίγες σταγόνες απο αιθέριο έλαιο δεντρολίβανου.

Σπορέλαιο κολοκύθας

Το σπορέλαιο κολοκύθας ενισχύει την ανάπτυξη των μαλλιών, όπως αποδείχθηκε και σε σχετική επιστημονική έρευνα.

Οι κολοκυθόσποροι περιέχουν ω6 λιπαρά οξέα, καθώς και βιταμίνες όπως οι Ε και Κ. Επιπλέον, έχει διαπιστωθεί οτι το έλαιο απο σπόρους κολοκύθας παρουσιάζει αντιανδρογονική δράση και αναστέλλει τη δράση του ενζύμου 5-άλφα-ρεντουκτάση, με αποτέλεσμα να αντιστρέφει τη διαδικασία της τριχόπτωσης.

Ερευνητές απο την Κορέα εξέτασαν την αποτελεσματικότητα του ελαίου αυτού σε 76 άνδρες με ήπια έως μέτρια ανδρογενετική αλωπεκία. Στα πλαίσια της έρευνας αυτής, χορηγήθηκε σε μέρος των συμμετεχόντων η ποσότητα των 400 mg σπορέλαιου κολοκύθας ημερησίως, σε δύο δόσεις των 200 mg μισή ώρα πριν το πρωινό και το δείπνο. Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες λάμβαναν εικονικό φάρμακο.

Στο τέλος της έρευνας, διαπιστώθηκε οτι το 44% των συμμετεχόντων που λάμβαναν σπορέλαιο κολοκύθας παρουσίασε βελτίωση της ανάπτυξης των μαλλιών, έναντι 7,7% της ομάδας του εικονικού φαρμάκου. Οι ερευνητές κατέληξαν οτι το σπορέλαιο κολοκύθας μπορεί να βελτιώσει την ανδρογενετική αλωπεκία και θα μπορούσε να θεωρηθεί μια δυνατή εναλλακτική θεραπεία της.

Η έρευνα αυτή διήρκεσε 24 εβδομάδες και δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine το 2014.